Het nieuwe regeerakkoord: welke kansen én uitdagingen zijn er voor de concerncontroller & VIC?
Deel 1: concerncontroller & VIC
Het nieuwe regeerakkoord ademt ambitie. En dat is best gedurfd voor een minderheidskabinet dat binnenkort aan de slag gaat. Ambities voor een slagvaardige overheid, meer ruimte voor uitvoering, minder regeldruk en een versnelde inzet van digitalisering en AI. Tegelijkertijd wordt de lat voor verantwoording, transparantie en aantoonbare grip hoger gelegd. Voor gemeenten en andere lokale overheden ontstaat hierdoor een ongemakkelijk spanningsveld: de verantwoordelijkheden nemen toe, terwijl tijd, capaciteit en ruimte niet vanzelf meegroeien. In deze blogserie leggen we uit wat dit betekent voor concerncontrollers, VIC, interne auditoren, CISO’s PO’s, informatiebeheerders en datastewards. Want hun rol wordt steeds belangrijker, maar tegelijkertijd ook complexer. En voor lokale bestuurders, met gemeenteraadsverkiezingen in zicht, biedt het regeerakkoord kansen om bestuurlijke regie te tonen, mits zij de bijbehorende risico’s onderkennen en adresseren.
Concerncontroller: meer strategische verantwoordelijkheid, minder marges
Voor concerncontrollers voorzien we dat de rol verschuift richting strategische interne beheersing. Het regeerakkoord vraagt om uitvoerbare plannen, meerjarige financiële stabiliteit en aantoonbare doelmatigheid. Dat is een kans om aan de bestuurstafel invloedrijker te worden, maar ook een uitdaging. De ruimte om financiële tegenvallers op te vangen wordt kleiner, terwijl de bestuurlijke verwachtingen van de nieuwgevormde colleges straks natuurlijk wederom hoog zijn. De kritische realiteit is dat veel gemeenten te maken hebben met structurele onzekerheden: fluctuaties in rijksbijdragen, tekorten in het sociaal domein en druk op investeringen. Dat vraagt van concerncontrollers niet alleen om inzicht, maar ook om het durven agenderen van ongemakkelijke keuzes. Bestuurders die dit onderkennen en expliciet maken richting raad en samenleving, winnen aan geloofwaardigheid – maar dat vraagt bestuurlijke moed.
VIC-professional: aantoonbare grip zonder extra bureaucratie
Voor VIC-professionals ligt de uitdaging in het vinden van balans. Uit het regeerakkoord kun je afleiden dat interne beheersing aantoonbaar moet worden, en belooft hiervoor minder regeldruk met de “vereenvoudigingswet”. In de praktijk wringt dat. Want de druk om zekerheid te leveren neemt toe, terwijl de tolerantie voor extra controles afneemt. De kans zit in het slimmer organiseren van beheersing, maar dat lukt alleen als het nieuwe bestuur accepteert dat niet alles met checklists kan worden afgedekt. De VIC-er moet zich ontwikkelen tot een professional die slim gebruik maakt van informatie die afkomstig is uit de 1e lijn en wordt verkregen via proces- en systeemgerichte controles. Dat vermindert de gegevens- en transactiegerichte controles aanzienlijk. Wat je aan de voorkant tijdig signaleert, kun je actief sturen, in plaats van achteraf te moeten controleren en corrigeren. Dat vraagt om duidelijke keuzes. Juist nu is het moment om deze manier van werken te introduceren bij het nieuwe gemeentebestuur.
Interne beheersing is geen project, maar een borgingsproces
Wat het regeerakkoord niet expliciet benoemt, is dat een integrale interne beheersingsaanpak geen knop is die je eenvoudig omzet. Het vraagt tijd, toewijding en consistent gedrag, evenals samenwerking over vakdisciplines en organisatiegrenzen heen. Tegelijkertijd zet dit regeerakkoord de politieke ambities en de organisatorische realiteit in de komende jaren duidelijk onder spanning.
Met realisme samen werken aan volwassenheid
Key2Control werkt al sinds 2013 samen met gemeenten en lokale overheden in langdurige klantrelaties, waarin interne beheersing stap voor stap wordt versterkt. Niet door te beloven dat alles snel “op orde” is, maar door realistisch te werken aan samenhang tussen financiën, control, privacy, informatiebeveiliging en data. Dat meerjarige aanpak werkt: onze klanten ervaren meer rust, beter inzicht en een aantoonbare verbetering van de uitvoeringskwaliteit. De nieuwe bestuursperiode biedt daarmee volop kansen, maar ook duidelijke uitdagingen. Voor bestuurders om scherpe keuzes te maken en verwachtingen te managen. Voor beheersingsprofessionals om hun eigenaarschap op inhoud te claimen, te verbinden soms ook kritisch te zijn en vooral de verantwoordelijkheid naar zich toe te trekken. Wil je meer weten? We zijn ervan overtuigd dat een persoonlijk gesprek om nader kennis te maken altijd toegevoegde waarde oplevert voor beiden.
